Anne karnında müzik

Anne rahminde başlayan eğitim

Bebeklerin de çeşitli müzikleri hissetme ve cevap vermede hususî bir kabiliyeti olduğu çok eskilerden beri bilinmektedir. İnsanın hayata  gözlerini açtığı ilk yıllardaki müziğe olan bu eğilim, sinir sisteminin ve

      beynin, müziği algılama, işleme ve hatırlama yaşının kaç olduğu sorusunu

      gündeme getirmiştir. Son yıllarda giderek artan deliller ışığında,

      doğumdan önce ve hamileliğin son üç aylık döneminde, anne rahminin bir

      konser salonu seklinde fonksiyon görerek, biyolojik gelişimin ahenkli

      ilerleyişine belli bir ritim hâlindeki müziğin katkıda bulunduğu

      bilinmektedir. Çocukların zihnî kabiliyetlerinin de konuşmayı öğreninceye

      kadar pekgelişmediği zannediliyordu. Halbuki bebeğin his dünyası oldukça

      aktif durumdadır.

 

      Bebeğin beyni, âdeta çevredeki seslerin ritmini ve motifini çözmeye

      çalışan bir dedektif gibidir. Bebek daha doğumundan önce, âdeta bir müzik

      âleti gibi çalışır ve çevredeki sesleri hem kayıt, hem de analiz eder.

      Bugün biliniyor ki, çocuklar melodik ritimleri algılama ve hatırlama, bir

      bestedeki yükselen ve alçalan ses tonlarını fark etme, ve tempo

      değişikliklerini algılama hususunda muazzam bir kabiliyete sahiptirler.

 

      Cenin hamilelikten kaç hafta sonra ilk sesleri işitmeye baslar?

      Dış dünyadan gelen müzik sesleri, ceninin kulaklarına ulaşır mı? Sese ve

      müziğe anne rahminde bebek tarafından verilen cevaplar nelerdir? Anne

      rahminin müzikal seslerle uyarılmasının doğum sonrası tesirleri nelerdir?

      Bu sorulara kısa cevaplar verilecek olursa, beynin işitme sistemi,

      hamileliğin 26. haftasından itibaren fonksiyon görmeye baslar. Dışarıdan

      gelen sesler, rahimdeki fetusun kulağına gelemez. Çünkü fetusun etrafını

      saran koruyucu sıvı ve örtüler dışarıdan gelen sesleri bozar. Buna rağmen

      Beethovenin besinci senfonisinin, belirgin şekilde tanımlanabilir bir ses

      imaji olarak rahme ulaştığı gösterilmiştir. Cenin dış dünyadan kulağına

      gelen seslere, vücut hareketleri ve kalp atim hızında meydana gelen

      değişikliklerle cevap vermektedir. Çoğu sesler, embriyonun kalp atımında

      kısa süreli yavaşlamalara yol açar. Çok gürültülü sesler ise, kalp atımını

      hızlandırır. Sesler ceninde hareket ortaya çıkarmasının yanında, doğum

      öncesi öğrenmeye de sebep olur.

      En temel öğrenme şekli alışkanlık kazanma ve ortama uyum sağlamadır. Can

      sıkıcı olan veya sürekli tekrarlayan seslere dikkatini vermemeyi öğrenme,

      buna bir örnektir. Yeni ve farklı bir müzik ritmi gelirse, bebekler ona

      cevap vererek, değişikliği fark ettiğini gösterirler. Hamileliğin son

      döneminde cenin, annenin karın bölgesine sürekli yapılan uyarılara

      alışmıştır. Ancak uyarı şekli değişirse buna cevap verir. Embriyo, nazikçe

      yapılan titreşimlere cevap vermezken, gürültülü bir ses gönderildiğinde

      hemen hareket ederek cevap verir. Belli bir süre, gürültülü sesler ile

      nazik titreşimler birlikte arka arkaya verilirse, birkaç tekrardan sonra

      cenin, buna cevap vermemektedir. Bütün bunlar yavrunun, doğum öncesinde

      çevresinden bilgi alabildiğini ve bazı olayları hatırlayabildiğini

      gösterir.

 

      Doğum öncesi müziğin doğum sonrasındaki hayata tesirlerini anlamak için

      bebeğin davranış geliştirme hızı ile, doğum öncesi öğrenmeyle irtibat

      kuran doğum sonrası hafıza ölçekleri kullanılır. Çocuğun doğum öncesi

      müzik dinlemesinin, gelişimi hızlandırdığı, hattâ bazı çocuklardaki belli

      gelişim bozukluklarını hafifletebildiği veya iyileştirme yoluna koyduğuna

      dair çalışmalar vardır. Değişik müzik çeşitlerinin 28-36 haftalık annelere

      dinletildiği bir çalışmada, kontrol grubuna nazaran anne karnında müzik

      dinleyen bebeklerin seslere dikkat, göz takibi, motor kontrol ve

      koordinasyon hareketlerinin gelişiminde dikkati çeken bir hızlanma

      gözlenmiştir.

      Müzik eğitimi ve düşünebilme kabiliyeti

      Çocuk gelişmesinin ilk yıllarındaki bazı olayların ve müziğin, hangi beyin

      hücrelerinin hangi beyin hücreleriyle bağlantı kuracağını ve hangi beyin

      hücrelerinin öleceğini belirlediği tespit edilmiştir. Çünkü zekânın bütün

      çeşitlerinde, sinir hücreleri olan nöronlar arasındaki bağlantıların büyük

      bir belirleyiciliği vardır. Çocuğun beyni erken yaslarda ne kadar çok

      farklı ve zenginleştirici tecrübelere maruz bırakılırsa, o nispette

      kendini geliştirebilir.

 

      Müzik dinlemenin veya bir müzik âleti çalmayı öğrenmenin,çocuklar üzerine

      ne gibi tesirler yaptığı üzerinde Kaliforniya Üniversitesinden Fizikçi

      Gordon Shaw ile Wisconsin Üniversitesinden psikolog Dr.Frances Rauscher

      ortaklaşa bir çalışma yapmışlardır. Neticede bilgisayar üzerinde

      geliştirilen nöral modelle, insan beyninde ve algı mekanizmasında müzik

      ile ilgili yapının belli yönlerine ait kodlamaların mahiyeti kısmen

      anlaşılmış ve nöral ağların, olumlu düşünmede ve muhakemede önemli rol

      oynadığı görülmüştür. Ayrıca orijinal, icatçı, sıradışı ve analitik

      düşünmenin, nörona ateşlenme motiflerini, işitme yoluyla keşfetmek mümkün

      olmuştur.

 

      Çalışmada, yerleşim birimlerinin hem merkezlerinden hem de çevrelerindeki

      ortaokullardan 78 çocuk rastgele seçilerek üç gruba ayrıldı. Birinci gruba

      özel hocalar eşliğinde piyano kullanma ve müzik seslendirme dersleri,

      ikinci gruba bilgisayar dersleri verildi. Üçüncü gruba ise hiçbir eğitim

      verilmedi. Altı ay sonra bu öğrencilere uygulanan düşünme yeteneği

      isimli uzay ve zaman koordinatlarındaki nesneler üzerinde muhakeme

      yapabilme testlerinde (özellikle geometrik ve fizikî problemlerde) piyano

      kullanımı ve müzik dersleri alan öğrenciler, % 34 daha fazla başarılı

      oldular. Bundan anlaşılan ise, müzik eğitiminin olumlu düşünebilme ve akıl

      yürütebilmede kullanılan sinir bağlantılarının oluşumunu hızlandırması ve

      erken yaşlarda verilen müzik eğitiminin çocukların muhakeme

      kabiliyetlerini arttırmasıydı. Hattâ erişkinlerde bile günde 10-15 dakika

      müzik dinlemenin düşünebilme kabiliyetini olumlu yönde etkilediği

      bulunmuştur. Belli bir sırada zincirleme muhakeme edebilme kabiliyeti, hem

      bilimde hem de müzikte önemli bir yetenektir.

 

      Müzik eğitimi alan çocuklar, sinir bağlantıları kolaylıkla organize

      edebilen esnek beyinlere sahip olmaktadırlar. Sinir bağlantıları beynin

      korteks bölgesindeki desenlerin oluşması müzik ve eğitim yoluyla doğrudan

      etkilenmektedir. Müzik dinleme ve piyano çalmayı öğrenme, ayni zamanda

      çocukların matematik ve fen derslerini kavrama kabiliyetlerini belirgin

      seviyede arttırmıştır. Anaokulu ve ilkokul müfredatlarında verilen müzik

      eğitimi de matematiksel zekâyı ve kişilik gelişimini olumlu yönde

      etkilemektedir. Journal of Applied Developmental Psychology (December

      1999) dergisinde, erken dönemde çocuklara verilecek müzik eğitiminin

      faydaları listelendi. Bilhassa ailelerle birlikte müzik eğitimi alan küçük

      çocuklarda zekânın gelişimi olumlu yönde artmaktadır. Bu ise zekânın,

      hayattaki kazanılan tecrübelerle geliştirilebileceğini gösterir. Yani zekâ

      tek başına genetik tarafından belirlenmez. Özellikle ailenin çocuğuyla

      birlikte geçirdiği dolu dolu zaman diliminin artışına paralel olarak

      çocuğun zekâ ve uyum gibi kabiliyetlerinde, kontrol grubuna nazaran

      belirgin artış sağlanmıştır. Ailenin çocuğu ile birlikte zaman

      harcamamakla yaptığı olumsuz katkı, boşanmış, fakir ve düşük eğitim

      seviyesine sahip ailelerin veya azınlık psikolojisi gibi faktörlerin

      olumsuz katkılarından daha önde gelmekteydi.

 

      Çocuğun zekâ gelişiminde ve başarısında ailenin çocuğa ayırdığı zaman çok

      önemli bir faktördür. Bunun fark edilmesi, birlikte verilen müzik

      eğitiminin yaptığı tesir arttırıcı katkıyla fark edildi. Altmış altı çocuk

      üzerinde yapılan bir başka çalışmada, önce bütün çocuklara Stanford-Binet

      zekâ testi ile müzik kabiliyet testi uygulandı. Sonra deney grubundaki

      öğrenciler 30 hafta boyunca haftada 75 dakika müzik eğitimi aldılar.

      Sonunda müzik eğitimi alan çocukların olumlu düşünme ve üretici  mucit

      düşünme testlerindeki başarılarında belirgin artış gözlendi. Kelime ile

      alâkalı zekâ testlerinde ise her iki grupta da önemli bir farklılık

      bulunmadı. Müzik eğitimi yanında, aileleriyle yakın bir beraberlik geçiren

      çocuklarda standart zekâ testlerinde başarı oranı, % 50den % 87ye

      çıkarken, aileleriyle daha az zaman geçiren ve müzik eğitimi alan

      çocuklarda bu başarı %78 seviyesinde kalmıştı.